Finss.az - Massachusetts Texnologiya İnstitutu (MIT) alimlərinin yeni tədqiqatı göstərir ki, Yer üzündə həyat oksigeni Böyük Oksigenləşmə Hadisəsindən (GOE) yüz milyonlarla il əvvəl öyrənmiş ola bilər. Tədqiqat Mesoarxean dövründə (3,2–2,8 milyard il əvvəl) ilk dəfə ortaya çıxan heme copper oxygen reductase fermentinin tarixçəsini araşdırıb və nəticələr aerob tənəffüsün GOE-dən əvvəl başladığını göstərir.

Alimlər minlərlə müasir növün genetik ardıcıllığını tədqiq edərək və onları həyatın təkamül ağacına yerləşdirərək müəyyən ediblər ki, oksigeni istehsal edən sianobakteriyalara yaxın yaşayan erkən mikroblar yaranan oksigeni dərhal istifadə ediblər. Bu isə oksigenin atmosferdə yığılmasının yüz milyonlarla il gecikməsinə səbəb olmuş ola bilər.

Ən erkən oksigen istehsalçıları olan sianobakteriyalar təxminən 2,9 milyard il əvvəl yaranıb və fotosintez yolu ilə oksigen buraxıblar. MIT tədqiqatı göstərir ki, erkən həyat yalnız passiv oksigenə məruz qalmaqla kifayətlənməyib, həm də onu istifadə etmə yollarını inkişaf etdirib.

Tədqiqat komandası Fatima Husain və Gregory Fournier (MIT), Haitao Shang və Stilianos Louca (Oregon Universiteti) tərəfindən aparılıb. Komanda ferment ardıcıllıqlarını fosil qeydləri ilə müqayisə edərək həyat ağacında yerləşdirmiş və fermentin ilkin meydana çıxma tarixini müəyyən edib.

Tədqiqatın əsas nəticələri belədir:

• Erkən mikroblar GOE-dən yüz milyonlarla il əvvəl oksigeni istifadə edə biliblər.
• Aerob tənəffüs üçün vacib fermentlər Mesoarxean dövründə meydana gəlib.
• Mikroblar atmosferdə oksigenin yığılmasını yerli səviyyədə azalda bilərdi.
• Həyat oksigen zəngin mühitlərə erkən dövrlərdən adaptasiya olunmuş və innovativ yanaşmalar tətbiq etmişdir.

Bu tədqiqat Yer üzündə erkən biosferin və aerob həyatın təkamülünü başa düşməyə yeni işıq salır və həyatın oksigen zəngin mühitə adaptasiyasında ilkin innovasiyaların olduğunu göstərir.