DÜNYA

16 Fevral

Kvant kompüter hücumları ABŞ iqtisadiyyatına böyük zərər verə bilər – Citi hesabatı

Finss.az - Citi Bankın hesabatına görə, ABŞ-ın beş ən böyük maliyyə institutundan birinə yönəlmiş tək günlük kvant hücumu Fedwire ödəniş sistemi vasitəsilə 2–3,3 trilyon dollar dəyərində dolayı iqtisadi zərər yarada bilər.

Hesabatda bildirilir ki, növbəti onillikdə kvant kompüterləri geniş istifadə olunan ictimai açar şifrələməsini poza biləcək gücə çatacaq. Citi proqnozlaşdırır ki:

  • 2034-cü ilədək kütləvi şəkildə pozulma ehtimalı 19–34%
  • 2044-cü ilədək isə 60–82% səviyyəsində olacaq.

Kvant hücumu təkcə bir bankı deyil, bütün maliyyə sistemini və iqtisadiyyatı riskə atır. Ödəniş sistemləri, rəqəmsal identitetlər və banklararası mesajlaşma kvant hücumu nəticəsində təhlükə altında qala bilər. Ssenari ABŞ-ın illik real ÜDM-in 10–17% azalmasına və altı aylıq resessiyaya yol aça bilər.

Hücum həmçinin kripto bazarına təsir edə bilər: təxminən 25% bitcoinlər – hazırda 500–600 milyard dollar dəyərində – kvant hücumuna məruz qala bilər.

Citi, firmalara kvant hücumlarına hazır olma proqramları tətbiq etməyi tövsiyə edir:

  • Kriptoqrafik təməl gücləndirilməsi
  • Kvant-davamlı sistemlərin qurulması
  • Kvant təhlükəsizliyi üçün qoruyucu texnologiyaların istifadəsi
  • Kvant-uyğun bulud hesablama ilə işləmə

Hesabat vurğulayır ki, “Yaxşı xəbər budur ki, kvant sonrası kriptoqrafiya standartları mövcuddur, amma problemi miqyaslı tətbiq etmək çətinliyi yaradır.”