Azərbaycan və region ölkələrində bir sıra yeni investisiya layihələri xarici sərmayələrin cəlb olunması ilə davam etdirilir. Naxçıvan dəmir yolu layihəsi, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi və Orta Dəhliz boyunca strateji infrastruktur təşəbbüsləri əsas prioritetlərdəndir.
Finss.az xəbər verir ki, 2026-cı ilin yanvarında Aİ-nin Genişlənmə və Qonşuluq Siyasəti üzrə Baş Direktoru Qert Yan Kupmanın Bakıya səfəri zamanı Aİ-Azərbaycan münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi və regional əməkdaşlığın gücləndirilməsi müzakirə olunub. Müzakirələr iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, Transxəzər Dəhlizi üzrə əməkdaşlığın inkişafı və enerji sahəsində tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi istiqamətində aparılıb. Bu çərçivədə Naxçıvan dəmir yolu layihəsinin texniki-iqtisadi əsaslandırmasına başlamaq barədə razılıq əldə olunub.
Avropa Komissiyasının açıqlamasına görə, layihə geosiyasi öhdəlikləri konkret infrastruktura çevirəcək, Transxəzər Dəhlizini gücləndirəcək və həm Azərbaycana, həm də Avropa İttifaqına fayda təmin edəcək. Layihə ABŞ-ın TRIPP layihəsi ilə uyğunlaşdırılır və Orta Dəhlizin regional sabitlik və iqtisadi inteqrasiya baxımından strateji əhəmiyyətini artırır.
Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze bildirib ki, yolun 2030-cu ilədək Türkiyə sərhədindən Azərbaycan və Ermənistan sərhədlərinə qədər əsas hissələri tamamlanacaq və bu məqsədlə böyük həcmdə xarici investisiyalar cəlb edilir.
Avropa və beynəlxalq şirkətlərin iştirakı nəqliyyat xidmətlərinin keyfiyyətini artırır, “yaşıl texnologiyalar”, rəqəmsallaşma və dayanıqlı logistika sahələrində ən yaxşı təcrübələrə çıxış imkanı yaradır. Orta Dəhliz regionun bir sıra ölkələrindən keçərək Çindən başlayaraq Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, sonra Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə vasitəsilə Avropaya çatır. Proqnozlara görə, yük axını 2030-cu ilədək üç dəfə artacaq.
Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB) Orta Dəhliz boyunca sərt infrastruktura yönəlmiş 33 prioritet investisiya layihəsini müəyyən edib. Dünya Bankının 2030-cu il proqnozları dar boğazların aradan qaldırılması, logistik koordinasiyanın yaxşılaşdırılması və sərhəd-keçid prosedurlarının optimallaşdırılmasını hədəfləyir.
Avropa İttifaqı Trans-Avropa Nəqliyyat Şəbəkəsi (TEN-T) çərçivəsində Orta Dəhliz üzrə strateji prioritetləri müəyyən edib. Layihələrin icrası tədarük zəncirlərinin dayanıqlığını möhkəmləndirəcək və Aİ ilə Mərkəzi Asiya arasında iqtisadi əlaqələri gücləndirəcək.
Nəticədə, Naxçıvan dəmir yolu və Orta Dəhliz layihələri xarici sərmayələri artırmaq, regionda iqtisadi stabilliyi gücləndirmək və tranzit imkanlarını genişləndirmək baxımından həlledici rol oynayır. Layihələr həm sərt, həm də yumşaq infrastruktur sahələrini əhatə edərək uzunmüddətli dayanıqlı inkişaf və regional inteqrasiyanın əsasını qoyur.
Fuad Mədətov
Finss.az