2026-cı il üçün qlobal neft və qaz bazarında ixrac perspektivləri orta müddətli qiymət proqnozları, təklif-tələb balansı və ixrac həcmlərinin artımı ilə bağlı formalaşan yeni siqnallar fonunda müəyyənləşir.
Finss.az xəbər verir ki, Beynəlxalq Energetika Agentliyi (IEA) və ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) kimi etibarlı mənbələr enerji bazarında ixrac gəlirlərinə təsir edəcək əsas meyilləri açıqlayıb.
Proqnozlara əsasən, qlobal neft təklifi 2026-cı ildə təxminən 108,7 milyon barel/gün səviyyəsinə yüksələcək ki, bu da qlobal tələbin artım tempini üstələyir. Bu tendensiya neft ehtiyatlarının artmasına və qiymətlər üzərində aşağı yönlü təzyiqin güclənməsinə səbəb ola bilər ki, bu da ixrac gəlirlərinə birbaşa təsir göstərir.
Neft qiymətləri üzrə proqnozlara görə, Brent markalı neftin orta qiymətinin 2026-cı ildə təxminən 56–60 ABŞ dolları/barel aralığında qalacağı gözlənilir. Bu göstərici 2025-ci ilin orta qiymət səviyyəsi ilə müqayisədə daha aşağıdır və ixracatçı ölkələrin gəlirlərində azalma riski yaradır.
EIA-nın digər proqnozuna əsasən isə Brent neftinin orta qiyməti 2026-cı ildə 51–59 ABŞ dolları/barel səviyyəsində formalaşa bilər. Bu qiymət diapazonu qlobal təklifin tələbi üstələməsi fonunda ehtiyatların yığılması ilə əlaqələndirilir.
Qaz bazarında isə fərqli dinamika müşahidə olunur. EIA-nın məlumatına görə, Henry Hub təbii qazının spot qiyməti 2026-cı ildə təxminən 4,30 ABŞ dolları/MMBtu səviyyəsinə yüksələcək ki, bu da qaz ixracatçıları üçün gəlir imkanlarının yaxşılaşmasına işarə edir.
Xüsusilə LNG ixracı 2026-cı ildə əsas artım istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Avropa və Asiya bazarlarında, xüsusilə qış aylarında qaz tələbatının artması, LNG həcmlərinin genişləndirilməsini zəruri edir. ABŞ kimi iri ixracatçılar bu seqmentdə mövqelərini gücləndirməyə davam edir və 2025-ci ildə LNG ixracı 11,3 milyon ton səviyyəsinə yüksəlib.
Beynəlxalq təhlillər göstərir ki, 2026-cı ildə qlobal enerji bazarlarında tələb strukturu şaxələnir. Belə ki, neftə tələbin artımı nisbətən zəiflədiyi halda, qaz və LNG-yə tələbin daha sürətli artdığı müşahidə olunur.
İxrac perspektivlərinin qiymətləndirilməsində geosiyasi amillər də mühüm rol oynayır. OPEC+ ölkələrinin hasilatı stabil saxlamaq qərarı bazarda müəyyən proqnozlaşdırıla bilən mühit yaratsa da, geosiyasi gərginliklər risk faktoru olaraq qalır.
Hazırda dünya bazarlarında qiymətlərdə müəyyən enmə müşahidə olunur. Belə ki, “Brent” markalı neftin bir barelinin qiyməti 66,11 ABŞ dolları, WTI markalı neftin qiyməti isə 62,08 ABŞ dolları səviyyəsində formalaşıb ki, bu da orta müddətli dövrdə ixrac gəlirlərinin planlaşdırılmasında qeyri-sabitlik riskini artırır.
Ümumilikdə, 2026-cı il üzrə enerji ixrac perspektivləri neft təklifinin artımı, kritik qiymət proqnozları, LNG-yə artan qlobal tələbat və geosiyasi risklər fonunda dəyişkən olaraq qalır. Bu şəraitdə ixracatçı ölkələr üçün uzunmüddətli strategiyaların hazırlanması, xüsusilə qaz və LNG bazarlarında şaxələnməyə yönəlmək, əsas prioritetlərdən biri kimi önə çıxır.
Fuad Mədətov
Finss.az